EN: Fer-de-Lance, Bothrops asper.
NL: lanspuntslang.
FR: Fer-de-Lance.
ES: Barba amarilla, Terciopelo.
HH: Bothrops.
lafu vb = to laugh = lachen.
piri tifi vb. = to laugh = lachen.
Yani e piri en tifi = Yani is laghing = Yani lacht.
lafu nn = a laugh = een lach.
piritifi nn. = the laugh = de lach, het lachen.
lafufesi nn = a smile = glimlach.
lagadisa - lizard - hagedis.
OD: Te lagadisa tere koti, a e sabi en olo!
EN: when the tail of the lizard is cut, it runs back to its community! -
NL: Wanneer de staart van de hagedis is afgesneden, rent het terug naar zijn hol!
FR: Lorsque la queue du lézard est coupée, il retourne dans son terrier!
ES: Cuando le cortan la cola al lagarto, ¡corre de regreso a su madriguera!
lagi 1. - low - laag.
lagi 2. - cowardly - laf, gemeen.
lagi 3. - little, few, low, small - weinig.
mi no o do a wroko, a moni lagi - i do not do the job, the money is too little - ik doe het werk niet, het geld is te weinig.
lagifiri nn - feeling of inferiority - minderwaardigheidsgevoel.
OD: No wan pipl kan gro kon dyadya, efu a e tan tyari a hebi fu lagifiri!
EN: No people can become progressive,
if they continue to bear the burden of the feeling of inferiority!
NL: Geen enkel volk kan progressief worden,
als het de last van het minderwaardigheidsgevoel blijft dragen!
FR: Aucune nation ne peut devenir progressiste
si elle continue à porter le fardeau de l’infériorité!
ES: ¡Ninguna nación puede ser progresista
si continúa soportando el peso de la inferioridad!
lala 1. adj - raw, uncooked - rauw, ongekookt.
lala meti - raw meeat - rauw vlees.
nyan lala meti - to eat raw meat - rauw vlees eten.
Yani e nyan lala meti - Yani eats raw meat - Yani eet rauw vlees.
Sofi no e nyan lala meti - Sofi does not eat raw meat - Sofi eet geen rauw vlees.
Luku, a dagu e nyan lala meti - look, the dog eats raw meat - kijk, de hond eet rauw vlees.
lala 2. adj, sin kakan - full-blooded, purebred - volbloed, rasecht a dagu disi na wan lala labrador - this dog is a full-blooded labrador - deze hond is een volbloed labrador.
lalabrede nn - bread dough - brooddeeg.
Yani no e nyan lalabrede - Yani doesn't eat bread dough - Yani eet geen brooddeeg.
lan adv - he is paralyzed - hij is verlamd.
malengri - disabled person -
lan bw. verlamd. Gebruik: verouderd, men gebruikt meestal verlamd. Zie: malengri.
langa 1. vb.
EN: make longer.
NL: langer maken; strekken.
FR: rallonger.
ES: hacer más largo.
langa 2. adj. - long - lang.
Langa Libi gi Sranan! - Long live Suriname! - Lang Leve Suriname!
langa 3. nn.
EN: the warehouse.
NL: de loods.
FR: le hangar.
ES: el cobertizo.
SR: ini a langa.
EN: in the warehouse.
NL: in de loods.
FR: dans le hangar.
ES: el cobertizo.
lanki nn.
EN: the edge.
NL: rand.
FR: le bord.
ES: el borde.
tafralanki = the table edge = de tafelrand.
bedilanki = the bed edge = bedrand.
lanpe nn - port, seaport - haven, zeehaven, landingsplaats.
lanpresi nn - port - haven.
lanpu nn - a lamp - een lamp.
leti a lanpu, a kamra dunhru - turn on the lamp, the room is dark - doe de lamp aan, de kamer is donker.
Yani bay wan tafralanpu - Yani has bought a table lamp - Yani heeft een tafellamp gekocht.
mi e bay wan plafonlanpu - i am buying a ceiling lamp - ik koop een palfondlamp
lansi nn - lance - lans.
lanti the state, the government - de staat, de regering.
wroko na lanti - work for the government - werken bij de overheid.
Yani e wroko na lanti - Yani is worki for the government - Yani werkt bij de overheid.
Wroko gi - to work for - werken bij.
winti way, lanti pay - no worry, the government pays - geen zorgen, de overheid betaalt.
granlanti - the government - de regering.
lantidan - public road - openbare weg.
lantiman nn - official - ambtenaar.
lantimoni nn; sin edemoni - tax money - belastinggeld.
lanti-oso nn - public house - publiek huis.
lantipasi nn - public road - openbare weg.
lantisani nn - public property - publiek eigendom.
lanti-wroko nn = government service = overheidsdienst.
lapu. 1. vb.
EN: to patch.
NL: plakken, lappen.
FR: réparer.
ES: parchar.
SR: lapu wan baysigri banti.
EN: to patch a bicycle tire.
NL: een fietsband plakken.
FR: réparer un pneu de vélo.
ES: parchar una llanta de bicicleta.
lapu wan banti.
lapu wan daki.
lapu wan bruku.
lapu wan krosi.
lapu wan boto.
lapu wan sipi.
lapu wan tenki.
lapu 2. nn.
EN: a rag, piece of cloth.
NL: een lap.
FR: un bout, un morceau de tissu.
ES: un trapo, un trozo de tela.
lasi vb, ant wini - to lose - verliezen.
lasi ala - to lose everything - alles kwijtraken.
lasi ati - to lose courage - de moed verliezen.
lasi bere - to have a miscarriage - miskraam kijgen.
lasi bribi - to lose confidence - het vertrouwen verliezen.
lasi bro - no longer breathing - niet meer ademen.
lasi gwenti - to unlearn - ontwennen, afleren.
lasi howpu - to become hopeless - hopeloos worden.
lasi libi - to die - doodgaan.
lasi moni - to lose money - geld kwijtraken.
lasi na ini a busi - to get lost in the woods - verdwalen in het bos.
lasi krakti - lose strength - kracht kwijtraken.
lasi pasensi - be impatient - ongeduldig zijn.
lasi pasi - be lost - verdwaald zijn.
lasi pasi - to get lost - verdwaald raken.
lasi prey - to lose match - wedstrijd verliezen.
lasi sribi - can not sleeping - niet kunnen slapen.
lasi taki - not talking anymore - moeilijk praten, of niet meer praten.
lasi tifi - change teeth - tandjes verwisselen.
lasi wan sani - to miss something - iets missen.
lasi wan sani - to lose something - iets kwijtraken.
lasi wroko - to lose a job - baan kwijtraken.
lasi yu uma - to lose your wife - je vrouw kwijtraken
wan lasi tori - a lost cause - een verloren zaak.
lasiman nn - loser - verliezer.
yu na a lasiman - you are the loser - je bent de verliezer.
lasiten - waste of time - tijdsverspilling.
Yani e du wan lo lasiten sani - Jani does a lot of wasting time - Yani verspilt veel tijd.
lasti sin kriboy, ant fosi - last - laatste.
mi de lasti - i am the last - ik ben de laatste.
mi na lasti - i am the last - ik ben de laatste.
lastiman snn - the last - de laatste.
Yani na a lastiman - Yani is the last - Yani is de laatse.
lati = late = laat.
doro lati - to arrive late - laat aankomen, laat arriveren.
kon lati - to come late - laat komen.
a de lati - it is late - het is laat.
a de lati kba - it is already late - het is al laat.
mi lati - i am late - ik ben laat.
yu lati - you are late - je bent laat.
a lati - he is late - hij is laat.
Un lati - we are late - wij zijn laat.
tumsi lati - too late - te laat.
O lati? - what time - hoe laat?
O lati a de? - what time is it? - hoe laat is het?
Now a lati tumsi - Now it's too late - Nu is het te laat.
A lati tumsi - It is too late - het is te laat.
Yani e kon tumsi lati - Yani is coming too late - Yani komt te laat.
Yu tumsi lati - you are too late - je bent te laat.
Tumsi lati no de - Too late does not exist; There is no such thing as too late - Te laat bestaat niet.
Alaten tumsi lati - always too late - altijd te laat.
Tumsi lati gi san? - too late for what? - te laat voor wat?
Un lati tumsi? - Are we too late? - Zijn we te laat?
de tumsi lati - to be late - te laat zijn.
Mi yere en tumsi - I heard it late - ik het laat gehoord.
Yani yere a nynsu tumsi lati - Yani heard the news too late - Yani heeft het nieuws te laat gehoord.
moro lati = later = later.
Mi o kon moro lati = i will come later = ik kom later.
law sin: kepi - crazy - gek, krankzinnig.
SR: A man law.
EN: That man is crazy.
NL: Die man is gek.
FR: Cet homme est fou.
ES: Ese hombre está loco.
lawman nn - a crazy one - een gekke, een krankzinnige.
lawmandatra nn, sin koleradatra - a psychiatrist - een psychiater.
lawman-oso nn, sin kolera - a psychiatric institution - een psychiatrische inrichting.
lawsani nn; sin: kaw-ggo.
EN: a coward.
NL: een lafaard.
FR: un lâche.
ES: un cobarde.
lay 1. nn; sin bagasi.
EN: luggage.
NL: bagage.
FR: bagage.
ES: equipaje.
SR: Yani e tyari en lay.
EN: Yani carries his luggage.
NL: Yani draagt zijn bagage.
FR: Yani porte ses bagages.
ES: Yani lleva su equipaje.
Pe yu lay de? - where are your luggages? - waar zijn jouw bagages?
Tyari yu lay kon dya! - bring your luggage here! - breng je bagage hierheen!
lay 2. vb - to load, to fill - laden, vullen.
Yani e lay a wagi - Yani is loading the car - Yani laadt the auto.
Fu de botoman yu musu sabi lay boto - to be boatman yu must know to load boats - om matroos te zijn, moet je weten boten te laden.
Yu lay alasani? - have you loaded everything? - heb je alles geladen?
lay 3. vb - have a lot, to be abundantly available - veel hebben, overvloeding voorhanden zijn.
A kerki lay sma - the church has a lot of people - de kerk heeft veel mensen.
A oso lay kakalaka - the house has a lot of cockroaches - het huis heeft veel kakkerlakken.
lay 4. nn - cartridge, bullet - patroon, kogel.
Yani e poti wan lay na ini a gon - Yani puts a cartridge in the gun - Yani zet een patroon in het geweer.
Omeni lay yu bay? - how many cartridges have you bought? - hoeveel patronen heb je gekocht?
Pe den lay de? - where are the cartridges? - waar zijn de patronen?
leba nn - a crazy ghost, a crazy spirit; bad guy - een gekke spook, een gekke geest; slechterik.
leba nn = a bad guy = een slechterik.
legre nn.
EN: the army.
NL: het leger.
FR: l'armée.
ES: el ejército.
RL: srudati.
SR: de na ini a legre.
EN: to be in the army.
NL: in het leger zijn.
FR: être dans l'armée.
ES: estar en el ejército.
legrekanpu nn.
EN: the barracks.
NL: de kazerne.
FR: la caserne.
ES: el cuartel.
leki 1. vb.
EN: to leak.
NL: lekken.
FR: fuir.
ES: tener fugas.
leki 2. vb.
EN: to leak.
NL: uitlekken.
FR: fuir.
ES: tener fugas.
SR: A tori leki.
EN: The case has been leaked.
NL: De zaak is uitgelekt.
FR: L'affaire a fuité.
ES: El caso se ha filtrado.
leki 3. vb.
EN: to lick.
NL: likken.
FR: lécher.
ES: lamer.
SR: Leki a preti.
EN: to lick the plate.
NL: het bord likken.
FR: lécher l'assiette.
ES: lamer el plato.
SR: A dagu e Leki a preti.
EN: The dog licks the plate.
NL: De hond likt het bord likken.
FR: Le chien lèche l'assiette.
ES: El perro lame el plato.
leki 4. nn.
SR: wan leki.
EN: a leak.
NL: een lekkage.
FR: une fuite.
ES: una fuga.
SR: Wan leki de na a daki.
EN: There is a leak in the roof.
NL: Er is een lekkage bij het dak.
FR: Il y a une fuite dans le toit.
ES: Hay una gotera en el techo.
leki 5. cjc.; sin neleki, soleki.
EN: as, as if, just like, just as, like.
NL: als, alsof, net als, zoals, net zoals.
FR: comme, comme si, tel que, tout comme.
ES: como, como si, tal como, igual que.
SR: Leki na ini.
EN: as in.
NL: zoals in.
FR: comme dans.
ES: como en.
SR: Leki na ini a wortu saka.
EN: As in the word saka.
NL: Zoals in het woord saka.
FR: Comme dans le mot saka.
ES: Como en la palabra saka.
leleku nn;
EN: a pest.
NL: een plaaggeest.
FR: un ravageur.
ES: una plaga.
SR: Pe yu e go nanga a leleku disi?
EN: Where are you going with this pest?
NL: Waar ga je met deze plaaggeest?
FR: Où vas-tu avec ce nuisible?
ES: ¿A dónde vas con esta plaga?
lemki nn.
EN: lime.
NL: lemmetje, limoen.
FR: citron vert.
ES: lima.
SR: Omeni wan kilo lemki?
EN: How much does a kilo of lemons cost?
NL: Hoeveel kost een kilo lemmetje?
FR: Combien coûte un kilo de citron vert?
ES: ¿Cuanto cuesta un kilo de limón?
SR: Den lemki disi no bun!
EN: These lemons are no good!
NL: Deze citroenen zijn niet goed!
FR: Ces citrons ne sont pas bons!
ES: ¡Estas cuchillas no sirven!
lemkibon nn.
EN: lime tree.
NL: lemmetjeboom, limoenboom.
FR: tilleul.
ES: árbol de lima.
HH: citrus aurantifolia.
SR: Suma de na ini a lemkibon?
EN: Who's in the lime tree?
NL: Wie zit er in de lemmetjeboom?
FR: Qui est dans le tilleul?
ES: ¿Quién está en el árbol de lima?
SR: Yani e prani wan lemkibon.
EN: Yani is planting a lime tree.
NL: Yani plant een lemmetjeboom.
FR: Yani plante un tilleul.
ES: Yani está plantando un árbol de lima.
SR: Sofi abi wan lemkibon na ini en dyari.
EN: Sofi has a lime tree in her garden.
NL: Sofi heeft een citroenboom in haar tuin.
FR: Sofi a un tilleul dans son jardin.
ES: Sofi tiene un arbol de lima en su jardín.
SR: Maya, bay wan lemkibon na wwoyo gi mi noh!
EN: Maya, please buy me a lime tree at the market!
NL: Maya, koop alsjeblieft een lemmetjeboom voor mij op de markt!
FR: Maya, s'il te plaît, achète-moi un tilleul au marché!
ES: Maya, por favor ¡cómprame un limonero en el mercado!
lemkibuba nn.
EN: lime peel.
NL: lemmetje schil, limoenschil.
FR: zeste de citron vert.
ES: cascara de la lima; ralladura de lima.
lemkisiri nn.
EN: lime seed.
NL: de pit van de lemmetje of limoen.
FR: grain de citron vert.
ES: semilla de lima.
lenki nn = a link = een link.
Folow a lenki disi fu dyoyni mi WhatsApp grupu = follow this link to join my WhatsApp group = volg deze link om lid te worden van mijn WhatsApp-groep.
leni 1. vb.
EN: to borrow.
NL: lenen.
FR: emprunter.
ES: pedir prestado.
SR: leni na.
EN: to borrow from.
NL: lenen bij.
FR: emprunter à.
ES: tomar prestado de.
SR: Na suma yu o leni a moni?
EN: Who are you going to borrow the money from?
NL: Bij wie ga je het geld lenen?
FR: À qui vas-tu emprunter l'argent?
ES: ¿A quién le vas a pedir prestado el dinero?
SR: Mi e go leni moni na mi brada.
EN: I'm going to borrow money from my brother. NL: Ik ga geld lenen bij mijn broer.
FR: Je vais emprunter de l'argent à mon frère.
ES: Voy a pedirle prestado algo de dinero a mi hermano.
SR: leni fu.
EN: to borrow from.
NL: lenen van.
FR: emprunter à.
ES: tomar prestado de.
SR: Sofi leni 100 dalla fu Maya.
EN: Sofi borrowed $100 from Maya.
NL: Sofi heeft 100 dollars van Maya geleend.
FR: Sofi a emprunté 100 $ à Maya.
ES: Sofi le pidió prestados 100 dólares a Maya.
SR: leni gi.
EN: to lend to.
NL: lenen aan.
FR: prêter à.
ES: prestar a.
SR: Sofi leni 100 dalla gi Maya.
EN: Sofi lent Maya 100 dollars.
NL: Sofi heeft 100 dollars aan Maya geleend.
FR: Sofi a prêté 100 dollars à Maya.
ES: Sofi le prestó a Maya 100 dólares.
lepi 1. vb.
NL: rijpen.
OD: Yu lepi gi LPI.
lenti nn.
EN: a ribbon.
NL: lint.
FR: un ruban.
ES: una cinta.
SR: coti wan lenti.
EN: to cut a ribbon.
NL: een lint doorknippen.
FR: couper un ruban.
ES: cortar una cinta.
leri 1. vb - to learn - leren.
San yu e lerei? - what are you learning? - wat leer je?
Go leri you skoro-wroko! - go learn your schoolwork! - ga je schoolwerk leren!
leri 2. vb - to teach - onderwijzen.
Yani e leri mi skrifi - Yani teaches me to write - Yani leert mij schrijven.
San a Yefrow e leri den pikin? - what does the teacher teach the children? - wat leert de juffrouw aan de kinderen?
leri 3. nn - les - lesson.
gi leri - to teach - les geven.
Yani e gi leri na a skoro drape - Yani teaches at the school there - Yani geeft daar les op de school.
Pe Sofi e gi leri? - where does Sofi teach? - waar geeft Sofi les?
leri 4. nn - a doctrine, a teaching - een ideologie, een leer, een doctrine, leerstelling.
leri 5. nn - leather - leder, leer.
Yani bay wan leri bruku - Yani has bought leather pants - Yani heeft een leren broek gekocht.
Sofi abi wan leri yapon - Sofi has a leather dress - Sofi heeft een leren jurk.
Pe yu bay a leri tasi disi? - where have you bought this leather bag? - waar heb je deze leren tas gekocht?
leribuba nn - belt - riem.
Yani abi wan nyun leribuba - Yani has a new belt - Yani heeft een nieuwe riem.
Pe yu bay a leribuba? - where have you bought the belt? - waar heb je de riem gekocht?
leribuba vb - to whip with a belt - met een riem zwepen.
A birman leribuba a fufuruman - the neighbor hit the thief with the belt. - de buurman heeft de dief met de riem geslagen.
lesi adj.
EN: lazy.
NL: lui.
FR: paresseux.
ES: perezoso.
SR: Sofi lesi wreyt.
EN: Sofi is very lazy.
NL: Sofi is erg lui.
FR: Sofi est très paresseuse.
ES: Sofi es muy perezosa.
hari lesi gezegde.
SR: hari lesi.
EN: to stretch.
NL: zich uitrekken.
FR: s'étirer.
ES: estirarse.
SR: Yani e hari wan bigi lesi.
EN: Yani stretches enormously.
NL: Yani rekt zich enorm uit.
FR: Yani s'étire énormément.
ES: Yani se estira enormemente.
SR: kon lesi.
EN: to become lazy.
NL: lui worden.
FR: devenir paresseux.
ES: volverse perezoso.
SR: Maya e kon lesi.
EN: Maya is becoming lazy.
NL: Maya is aan het lui worden.
FR: Maya devient paresseuse.
ES: Maya se está volviendo perezosa.
lesiman nn.
EN: lazybones, slacker.
NL: luilak, luiwammes.
FR: fainéant, bon à rien.
ES: perezoso, holgazán.
SR: Kalu na wan lesi man.
EN: Kalu is a slacker.
NL: Kalu is een luilak.
FR: Kalu est un fainéant.
ES: Kalu es una persona perezosa.
leti 1. nn - right - recht.
yu no abi leti fu du en = you have no right to do it = je hebt geen recht om het te doen.
Libisma Leti = Human Rights = Mensenrechten.
Ala libisma na grontapu abi Leti - Everyone on earth has rights - Elk mens op aarde heeft rechten.
Libisma Leti Grupu - Human Rights group - Mensenrechtenorganisatie.
Libisma Leti Organisâsi - Human Rights organization - Mensenrechtenorganisatie.
skrifiman leti = copyright = auteursrecht.
Wrokoleti = Labor law = Arbeidsrecht.
leti 2. vb - to turn on - aandoen.
leti a faya - to turn on the lights - het licht aandoen.
leti 3. vb - to light - aansteken.
poti den udu dan yu leti a faya - put the wood and light the fire - leg het hout en steek het vuur aan.
leti 4. vb, ant kiri - to put on - aandoen.
leti a faya - to turn on the lights - het licht aandoen.
Yani leti a faya - Yani has turn on the lights - Yani heeft de lichten aangedaan.
Suma leti a faya? - who has turned on the light? - wie heeft het licht aangedaan?
leti-anu nn.
EN: the right hand.
NL: de rechterhand.
FR: la main droite.
ES: la mano derecha.
RL: kruktu-anu.
HH: manus.
letyan nn, sin boniboni = squirrel = eekhoorn; Sciurus aestuans.
Scn Sciurus aestuans.
Fa Sciuridae.
Wan boniboni de na ini a bon = a squirrel is in the tree = een eekhoorn is in de boom.
lew nn.
EN: lion.
NL: leeuw.
FR: lion.
ES: león.
ley vb, sin: yoku.
EN: to lie.
NL: liegen.
FR: mentir.
ES: mentir.
SR: Ley gi wan sma, sin: yoku gi wan sma.
EN: to lie for someone.
NL: liegen voor iemand.
FR: mentir pour quelqu'un.
ES: mentir por alguien.
SR: Pe a e ley, grasi no e gro.
EN: He's lying through his teeth.
NL: Waar hij liegt, groeit geen gras.
FR: Il ment effrontément.
ES: Está mintiendo descaradamente.
leyman nn, sin: leymofoman.
EN: liar.
NL: leugenaar.
FR: menteur.
ES: mentiroso.
leymofoman nn.
sin: leyman.
EN: liar.
NL: leugenaar.
FR: menteur.
ES: mentiroso.
leysi 1. vb.
EN: to read.
NL: lezen.
FR: lire.
ES: leer.
SR: Yani e leysi wan buku.
EN: Yani is reading a book.
NL: Yani leest een boek.
FR: Yani lit un livre.
ES: Yani está leyendo un libro.
leysi en - to read it - om het te lezen.
leysi en! - read it! - lees het!
leysi en ete wan leysi! - read it one time more! - lees het nog een keer!
leysi wan brifi - to read a letter - een brief lezen.
leysi wan puwema - to read a poem - een gedicht lezen.
leysi en bun - to read it correctly - het correct te lezen.
leysi wan koranti - to read a newspaper - een krant lezen.
leysi en bun tu! - read it correctly too! - lees het ook goed!
SR: leysi strafu gi wan sma.
EN: to prosecute someone.
NL: iemand berechten.
FR: poursuivre quelqu'un.
ES: procesar a alguien.
SR: Fa yu musu leysi Sranantongo.
EN: How to read Sranantongo.
NL: Hoe je Sranantongo moet lezen.
FR: Comment lire le Sranantongo.
ES: Cómo leer Sranantongo.
SR: Furu sma feni taki a hebi fu leysi Sranantongo.
EN: Many people find it difficult to read Sranan Tongo.
NL: Vele mensen vinden dat het zwaar is om Sranantongo te lezen.
FR: Beaucoup de gens trouvent difficile de lire le Sranan Tongo.
ES: A muchas personas les resulta difícil leer Sranan Tongo.
leysi 2. nn.
EN: time, once.
NL: keer.
FR: une fois.
ES: una vez.
SR: Wan leysi mi kon dya. EN: One time i came here NL: Een keer kwam ik hier FR: Une fois je suis venu ici ES: Una vez vine aquí. SR: Wan leysi ini wan wiki. EN: One time i came here. NL: Een keer per week. FR: Une fois par semaine. ES: Una vez a la semana. SR: ala leysi.
EN: every time.
NL: alle keren; elke keer, ieder keer.
FR: chaque fois.
ES: cada vez.
SR: wan leysi.
EN: one time.
NL: één keer.
FR: une fois.
ES: una vez.
SR: Wan leysi nomo.
EN: Only once.
NL: Slechts één keer.
FR: Une seule fois.
ES: Sólo una vez.
SR: Someni leysi.
EN: so many times.
NL: zoveel keren.
FR: tant de fois.
ES: Tantas veces.
wan kodo leysi - slechts een keer.
tu kodo leysi - slechts 2 keer.
dri kodo leysi - slechts 3 keer.
fo kodo leysi - slechts 4 keer.
tin kodo leysi - slechts 10 keer.
ibri leysi - every time - elke keer.
ete wan leysi - once more, again - nog een keer.
liba nn - river - rivier
libamofo - river mouth - rieviermonding
libaskin - along the river - langs de rivier, naast een rivier.
mi de na wan liba skin - i am along a river - ik ben langs een rivier
a bon de na wan libaskin - de boom is langs een rivier.
libakanti nn, sin watrasey - waterside, water front - waterkant.
go koyri na libakanti - Go for a walk along the waterfront - Gaan wandelen aan de waterkant.
Mi e go koyri na libakanti - I'm going for a walk along the waterfront - Ik ga wandelen aan de waterkant.
libawatra nn - river water - rivierwater.
Mi no e dringi libawatra moro - I don't drink river water anymore - ik drink geen rivierwater meer.
Yani e dringi a libawatra - Yani drinks the river water - Yani drinkt het rivierwater.
libi 1. nn - life - het leven.
Langa Libi gi Sranan! - Long live Suriname! - Lang Leve Suriname!
Masra gi mi langa libi - Lord give me a long life - Heer, geef mij een lang leven.
Libi kong tranga now - life has become hard - leven is hard geworden.
Libi kong hebi Now - life has become difficult - leven is zwaar geworden.
Mi na libisma tu. - I am also a human - ik ben ook een mens.
SR: A libi musu libi.
EN: Life must be lived.
NL: Het leven moet geleefd worden.
FR: La vie doit être vécue.
ES: La vida debe ser vivida.
libi 2. vb - to live - leven.
Na so wi e libi! - that is how we live! - zo leven wij!
Na dya mi e libi - this is where I live - hier woon ik.
Pe yu e libi? - where do you live? - waar woon je?
Mi e libi na Kawina - i live in Kawina - ik woon in Kawina.
Yani e libi na Bigi Poyka - Yani lives in Bigi Poyka - Yani woont in Bigi Poyka.
SR: A no o libi langa.
EN: It won't last long.
NL: Het gaat niet lang leven.
FR: Cela ne durera pas longtemps.
ES: No durará mucho tiempo.
libi 3. vb; sin: fika = to leave = laten.
libi mi nanga rostu! - leave me alone! - laat me met rust!
Libi a pikin! - leave the child! - laat het kind!
Libi a sani! - leave that thing! - laat dat ding!
Libi mi! - leave me! - laat me!
libi 4. vb - to abandon - verlaten.
Yani o libi en uma - Yani is going to abandon his wife - Yani gaat zijn vrouw verlaten.
Sofi libi Suni - Sofi has abandoned Suni - Sofi heeft Suni verlaten.
libilibi adj.
EN: alive.
NL: levend.
FR: vivant.
ES: vivo.
SR: Den wani en libilibi!
EN: They want him alive!
NL: Ze willen hem levend!
FR: Ils le veulent vivant!
ES: ¡Lo quieren vivo!
SR: Yani de libilibi?
EN: Is Yani alive?
NL: Is Yani levend?
FR: Yani est-il vivant?
ES: ¿Yani está vivo?
libimakandra nn.
EN: the society.
NL: de samenleving.
FR: la société.
ES: la sociedad.
SR: A libimakandra pori.
EN: the society is corrupted.
NL: de samenleving is verziekt.
FR: La société est corrompue.
ES: La sociedad está corrompida.
libisani nn.
EN: living being.
NL: levend wezen.
FR: être vivant.
ES: ser vivo.
SR: Wan dagu na wan libisani.
EN: A dog is a living being.
NL: Een hond is een levend wezen.
FR: Un chien est un être vivant.
ES: Un perro es un ser vivo.
libisma - human, human being - mens.
EN: a human being.
NL: een mens.
FR: un être humain.
ES: un ser humano.
SR: En na wan libisma tu.
EN: He is also a human being.
NL: Hij is ook een mens.
FR: C'est aussi un être humain.
ES: Él también es un ser humano.
OD: O moro mi e leri sabi libisma, o moro mi e lobi mi dagu.
EN: The more I get to know people, the more I love my dog.
NL: Hoe beter ik mensen leer kennen, hoe meer ik van mijn hond houd.
FR: Plus je connais les gens, plus j'aime mon chien.
ES: Cuanto más conozco a la gente, más quiero a mi perro.
SR: libisma fasi.
EN: human way.
NL: menselijke manier.
FR: manière humaine.
ES: forma humana.
SR: Du en tapu wan libisma fasi.
EN: Do it in a human way.
NL: Doet het op een menselijke manier.
FR: Faites-le de manière humaine.
ES: Hazlo de forma humana.
SR: Libisma Leti.
EN: Human Right.
NL: Mensenrechten.
FR: Droits de l'homme.
ES: Derechos humanos.
SR: Ala libisma na grontapu abi leti.
EN: All people on earth have rights.
NL: Alle mensen op aarde hebben rechten.
FR: Tous les êtres humains sur Terre ont des droits.
ES: Todas las personas en la tierra tienen derechos.
libimarki nn - age at death - leeftijd bij overlijden.
libipe nn; sin tanpe, - residence - woonplaats.
libipresi nn, sin tanpresi - residence - woonplaats.
libisani nn.
EN: a living being.
NL: een levend wezen.
FR: un être vivant.
ES: un ser vivo.
SR: Wan Krasibarki na wan libisani.
EN: A dragonfly is a living creature.
NL: Een libelle is een levende wezen.
FR: Une libellule est une créature vivante.
ES: Una libélula es una criatura viviente.
libiten nn - lifespan - levensduur, periode van het leven.
ini a libiten fu me - in my lifetime - in mijn levensduur.
A libiten di un de dya = De periode van het leven waarin we zijn.
SR: A telefon disi abi wan libiten fu feyfi yari.
EN: This phone has a lifespan of five years.
NL: Deze telefoon heeft een levensduur van vijf jaar.
FR: Ce téléphone a une durée de vie de cinq ans.
ES: Este teléfono tiene una vida útil de cinco años.
lin 1. nn - a rul - regel.
Yu musu hori yusrefi na den lin - you have to stick to the rules - je moet je aan de regels houden.
lin 2. nn - a line - een regel.
tapu a fosi lin - on the first line - op de eerste regel.
yu musu skrifi tapu a fosi lin - you must write on the first line - je moet op de eerste regel schrijven.
lin 3. nn, sin strepi - a line - een streep.
hari wan strepi - to draw a line - een streep trekken.
lin 4. nn - a line - een lijn.
hari wan lin - to draw a line - een lijn trekken.
lin 5. nn - rule - regel.
Sranantongo skrifilin - Surinamese writing rules - Surinaamse schrijfregels.
Den lin fu skrifi wan tongo - the rules for writing a language - de regels om een taal te schrijven.
Den Sranantongo skrifilin - the Surinamese writing rules - de Surinaamse schrijfregels.
SR: Den lin fu skrifi wortu.
EN: The rules for writing words.
NL: De regels voor het schrijven van woorden.
FR: Les règles d'écriture des mots.
ES: las reglas para escribir palabras.
linga nn - a ring - een ring.
wan diri linga - an expensive ring - een dure ring.
diri linga na en finga - expensive ring on his finger - dure ring aan zijn finger.
mi abi wan moy linga - I have a beautiful ring - ik heb een mooie ring.
lingafinga - ring finger - ringvinger.
Mi lingafinga e ati mi - my ring finger hurts me - mijn ringvinger doet me pijn.
En lingafinga bigi - his ring finger is big - zijn ringvinger is groot.
Yu musu weri a linga na you lingafinga - you must wear the ring on your ring finger - je moet de ring dragen aan je ringvinger.
llolo nn - the tangle - kluw.
Pe yu poti a llolo? - where have you put the tangle? - waar heb je de kluw gezet?
A llolo de ondro a tafra - the tangle is under the table - de kluw is onder de tafel.
ferfi-llolo - paint roller - verfroller.
nay-koko, sin nay-llolo - sewing thread - naaigaren.
lo - a lot - heleboel, heel veel, veel.
wan lo - a lot - een heleboel
wan lo sma de drape - een heleboel mensen zijn daar.
wan lo sani de na ini a kamra - heel veel dingen zijn in de kamer.
lo nn - tribe - stam, clan.
lo nn, sin rèy - queue, line - wachtrij, rij.
yu de na ini a lo? - are you in the queue? - ben je in de wachtrij?
yu de na ini a lo? - are you in the queue? - ben je in de wachtrij?
tnapu na ini lo - to queue up, to stand in line - in de rij staan.
den tnapu na ini lo - they are queuing up - ze staan in de rij.
lobi 1. nn.
EN: love.
NL: liefde.
FR: amour.
ES: amor.
a lobi fu mi libi - the love of my life - de liefde van mijn leven.
en lobi gwe libi en - his love has left him - zijn liefde heeft hem verlaten.
mi feni mi lobi - i have found my love - ik heb mijn liefde gevonden.
lobi 2. vb.
EN: to love.
NL: houden van.
FR: aimer.
ES: amar.
SR: Den sma lobi en.
EN: People love it.
NL: De mensen houden ervan.
FR: Les gens adorent ça.
ES: A la gente le encanta.
SR: Un lobi a ley.
EN: You love the lie.
NL: Jullie houden van de leugen.
FR: Vous aimez le mensonge.
ES: Os gusta la mentira.
Yani lobi Sofi - Yani loves Sofi - Yani houdt van Sofi.
Mi lobi yu - i love you - ik houd van jou.
Mi lobi Maya so te - i love Maya so much - ik hou zoveel van Maya.
Suma no lobi mi kam gwe - who doesn't love me can leave - wie niet van mij houdt, mag vertrekken.
Mi lobi yu nanga heri mi ati - i love you with all my heart - ik houd van je met heel mijn hart.
Wan ten ben de san mi ben lobi you - there was a time when i loved you - er was een tijd dat ik van je hield.
lobi - love, like - houden van.
Mi lobi yu! - i love you - ik houd van je.
Te wan uma lobi yu, na Gado lobi yu (by Mighty Botay) - When a woman loves you, God loves you - wanneer een vrouw van je houd dan, het is God die van je houdt.
lobiwan nn.
EN: the beloved.
NL: geliefde.
FR: le bien-aimé.
ES: el amado.
SR: Den lobiwan kan kon na fesi.
EN: The beloved ones can come forward.
NL: De geliefden kunnen naar voren komen.
FR: Les bien-aimés peuvent venir devant.
ES: Los seres amados pueden ponerse al frente.
Loboso-todo - range-legged toad - zuid-amerikaanse makikikker.
loka 1. nn, sin loksi.
EN: a type of fruit.
NL: een vrucht soort.
FR: un type de fruit.
ES: un tipo de fruta.
loka 2. nn.
EN: a lout, oaf.
NL: een lummel.
FR: un rustre.
ES: un patán.
SR: A bigi loka no sabi noti.
EN: The big oaf knows nothing.
NL: De grote lummel weet niets.
FR: Ce gros imbécile ne sait rien.
ES: Ese grandullón no sabe nada.
loktu 1. nn.
EN: air.
NL: lucht.
FR: air.
ES: aire.
SR: A loktu ini a kmara e tingi.
EN: The air in the room stinks.
NL: De lucht in de kamer stinkt.
FR: L'air dans la pièce pue.
ES: El aire en la habitación apesta.
SR: A loktu fu yu mofo e tingi tu.
EN: The air from your mouth stinks too.
NL: De lucht uit je mond stinkt ook.
FR: L'air qui sort de ta bouche pue aussi.
ES: El aire de tu boca también apesta.
loktu 2 nn.
EN: heaven.
NL: hemel.
FR: paradis.
ES: cielo.
SR: Bowta de na Loktu now.
EN: Bowta is in heaven now.
NL: Bowta is nu in de hemel.
FR: Bowta est au paradis maintenant.
ES: Bowta está ahora en el cielo.
loktu 3 nn.
EN: above.
NL: boven.
FR: au-dessus de.
ES: arriba.
SR: Mi kren go na loktu.
EN: I have climbed up.
NL: Ik ben naar boven geklommen.
FR: Je suis monté.
ES: Subí.
loko nn.
EN: the train.
NL: de trein.
FR: le train.
ES: el tren.
SR: un misi a loko.
EN: we have missed the train.
NL: wij hebben de trein gemist.
FR: Nous avons raté le train.
ES: Perdimos el tren.
SR: O lati a loko e lusu?
EN: we have missed the train.
NL: Hoe laat vertrekt de trein?
FR: A quelle heure part le train?
ES: ¿A qué hora sale el tren?
loli 1. nn - slime - slijm.
pe a loli disi kmopo? - where does this slime come from? - waar komt deze slijm vandaan?
loli 2. vb - slime - slijmen.
Yani e loli na a basi - Yani sucks at the boss - Yani slijmt bij de baas.
loli 3. adj - slow - langzaam, traag.
Yani loli, yere! - Yani is slow, you know! - Yani is slow, hoor!
loliloli adj - slimy, slippery - slijmerig, glibberig.
Sofi no e nyan loliloli nnyan - Sofi doesn't eat slimy food - Sofi eet geen slijmerige voedsel.
loliman nn - slimeball - slijmbal, hielenlikker, kontlikker.
lolo vb - to roll - rollen.
ferfi-llolo - paint roller - verfroller.
lolotaki nn.
EN: gossip.
NL: roddelpraat.
FR: potins, ragots.
ES: chisme.
SR: Sofi e tyari lolotaki panya.
EN: Sofi is spreading gossip.
NL: Sofi verspreidt roddelpraatjes.
FR: Sofi répand des ragots.
ES: Sofi está difundiendo chismes.
lon - run - rennen
lonbere nn;
sin: diyarey, lusubere, wakabere, wrokobere
= diarrhea = buikloop, diaree.
lonman - runner - renner; vluchtering, refugee.
lonmankondre; lonmankampu - refugee camp - vluchtelingenkamp
lonpu - lompoo, batrachoides surinamensis - Lompoe, vissoort.
lontu-oso nn, sin skowtu-oso = police station = politiebureau.
Wan skowtu tyari Yani go na lontu-oso = a police officer took Yani to the police station = een politieagent heeft Yani naar het politiebureau gebracht.
Maya de na lontu-oso = Maya is at the police station = Maya is op het politiebureau.
lonwatra - stromend water - running water.
a lonwatra = the running water = het stromend water.
Mi no abi lonwatra na oso = I don't have running water at home = ik heb geen stromend water thuis.
lopu nn, sin gonilopu = barrel (of a gun) = de loop (van een geweer).
lostu vb - to like - lusten.
Mi e lostu wan apra - i want an apple - ik lust een appel.
lowe vb - to sneak away, to leave quietly - wegsluipen, stilletje vertrekken.
Yani e lowe = Yani sneaks away. = Yani sluipt weg.
no lowe! = don't sneak away! = sluipt niet weg!
lowegwe vb - weglopen, wegsluipen.
Yani lowegwe - Yani is weggeslopen.
loweman nn - a runaway - een wegloper.
loy vb - to chime - luiden.
loy a gengen - de bel luiden.
naki a gengen - de bel luiden.
naki a bel - de bel luiden
loy a bel - de bel luiden
gengen naki - de bel is geslagen.
bel naki - de bel is geslagen.
loyki nn.
EN: a hatch.
NL: een luik, raampje; loket.
FR: une trappe.
ES: una escotilla.
SR: Sofi e opo a loyki.
EN: Sofi opens the hatch.
NL: Sofi opent de luik.
FR: Sofi ouvre l'écoutille.
ES: Sofi abre la escotilla.
loyti nn.
EN: lieutenant.
NL: luitenant.
FR: lieutenant.
ES: teniente.
RL: korpu, mayoro, ofisiri, srudati, syant.
SR: Loyti Yani e gwe.
EN: Lieutenant Yani is leaving!
NL: Luitenant Yani gaat weg.
FR: Le lieutenant Yani part.
ES: El teniente Yani se marcha.
luku vb - to look - kijken.
Luku dya! - look here! - kijk hier!
Luku mi! - look at me! - kijk naar mij!
Te mi nanga yu e taki, luku mi! - when you and I are talking, look at me! - wanneer jij en ik praten, kijk naar mij!
Luku na mi! - look at me! - kijk naar mij!
No luku mi! - do not look at me! - kijk niet naar mij!
Na sma yu e luku? - To whom are you looking? - Naar wie kijkt je?
San yu e luku? - what are you looking at? - waarnaar kijk je?
luku pe yu e waka! - mind your step! - kijk uit waar je loopt!
luku bun! - watch out! - kijk uit!
luku bun! - look out! - pas op!
ma luku bun! - but beware! - maar let op!
luku bun nanga! = be careful with! = voorzichtig zijn met!
SR: Te wi e luku a skrififasi disi.
EN: If we look at this writing style, we see that.
NL: Als wij kijken naar deze schrijfwijze, zien we dat.
FR: Si nous regardons ce style d’écriture, nous le voyons.
ES: Si observamos este estilo de escritura, vemos eso.
SR: Mi o luku efu yu e bori bun.
EN: I'll pay attention if you cook well.
NL: Ik zal opletten als je goed kookt.
FR: Je serai attentif si tu cuisines bien.
ES: Prestaré atención si cocinas bien.
lukudosu nn; sin terefisi, telefisi = television = televisie.
lukuman nn - fortune teller - waarzegger, medium.
bonuman - alternative healer - alternatieve genezer.
wisiman - a witch - een heks.
wisi - fetish - fetisj.
obiya - alternative medicine, folk medicine - alternatieve medicijn.
obiyaman - obeah man, alternative healer - alternatieve genezer.
lun nn - space - ruimte.
gi mi lun - give me space - geef me ruimte.
a kamra no abi lun - de kamer heeft geen ruimte.
teki lun - take up space - ruimte nemen.
mi wani wan oso nanga moro lun - I want a house with more space - ik wil een woning met meer ruimte.
mi no abi lun - i don't have space - ik heb geen ruimte.
lusu 1. vb - release - loslaten; vrijlaten.
lusu mi! - let me go! - laat me los!
den skowtu lusu Yani. - the police released Yani. - de politie heeft Yani vrijgelaten.
lusu 2. vb, sin hari, gwe, hari en wagi - to leave, to go away - vetrekken, weggaan.
Mi e lusu - i am going away - ik ga weg.
Mi e hari - i am leaving - ik vertrek.
O lati yu e lusu? - what time do you leave? - hoelaat vertrek je?
O lati yu e gwe? - what time do you leave? - hoelaat vertrek je?
Yani e hari en wagi - Yani is going away - Yani gaat weg.
hari - to leave - vertrekken.
hari en wagi - to go away - weggaan.
lusu 3. vb - to disassemble, to take apart - demonteren, uit elkaar halen.
Yani e lusu en baysigri - Yani takes his bike apart - Yani haalt zijn fiets uit elkaar.
lusu pisipisi - to take apart completely - helemaal uit elkaar halen.
Yu e lusu a wagi pisipisi - You take the car completely apart - Je haalt de auto helemaal uit elkaar.
lusu 4. vb.
EN: to leave.
NL: vertrekken.
FR: partir.
ES: salir.
SR: Wi o lusu go na wenkri now.
EN: We are going to go to the store now.
NL: Wij gaan nu vertrekken naar de winkel.
FR: Nous allons aller au magasin maintenant.
ES: Vamos a ir a la tienda ahora.
lusu 5. vb.
EN: to loosen.
NL: losmaken.
FR: desserrer.
ES: aflojar.
lusu 6. vb.
EN: to let go.
NL: loslaten.
FR: desserrer.
ES: aflojar.
lusu 7. vb.
EN: to release.
NL: vrijlaten.
FR: libérer.
ES: liberar.
SR: Skowtu lusu Yani.
EN: The police has released Yani.
NL: De politie heeft Yani vrijgelaten.
FR: La police a libéré Yani.
ES: La policía ha liberado a Yani.
lusubere nn, sin: diyarey, lonbere, wakabere, wrokobere = diarrhea = buikloop, diarree = diarrhée.
lusubere na wan siki - diarrhea is a disease - diarree is een ziekte.
Yani abi lonbere - Yani has diarrhea - Yani heeft diarree.
Sofi kisi waka tu - Sofi also has gotten diarrhea - Sofi heeft ook diarree gekregen.
luru vb - to lurk - loeren.
luwisa nn.
EN: false daisy.
NL: valse madeliefje.
FR: Éclipte blanche.
ES: Zarzaparrilla.
HH: Eclipta prostrata.