SR: A skrifimarki "d".
EN: The letter "d".
NL: De letter "d".
FR: La lettre "d".
ES: La letra "d".
da art = church article for 'a' = kerkelijke lidwoord voor 'a'.
dagadaga nn. ✓
EN: a machine gun.
NL: een machinegeweer.
FR: une mitrailleuse.
ES: una ametralladora.
SR: Maya e sutu nanga wan dagadaga.
EN: Maya shoots with a machine gun.
NL: Maya schiet met een machinegeweer.
FR: Maya tire avec une mitrailleuse.
ES: Maya dispara una ametralladora.
Yani bay wan dagadaga - Yani has bought a machine gun - Yani heeft een machinegeweer gekocht.
Maya e sutu wan dagadaga - Maya fires a machine gun - Maya vuurt een machinegeweer af.
suma abi a dagadaga disi? - who owns this machine gun? - van wie is deze machinegeweer?
SR: Pe yu dagadaga de?
EN: Where is your machine gun?
NL: Waar is je machinegeweer?
FR: Où est ta mitrailleuse ?
ES: ¿Dónde está tu ametralladora?
Sofi feni wan dagadaga - Sofi has found a machine gun - Sofi heeft een machinegeweer gevonden.
dagu nn = a dog = een hond.
Yani abi tu dagu - Yani has two dogs - Yani heeft twee honden.
Sofi abi wan dagu - Sofi has a dog - Sofi heeft een hond.
A dagu fu Maya e beti - Maya's dog bites; the dog of Maya bites - de hond van Maya bijt.
pikin dagu - small dog - kleine hond.
mi abi wan dagu - i have a dog - ik heb een hond.
wan lowedagu - a runaway dog - een weggelopen hond.
de fu naki dagu = to be in abundance = in overvloed zijn.
Dringi ben de fu naki dagu - there was plenty of drink - er was drank in overvloed.
wan piriskin dagu = a dog with skin diseases = een hond met huidziektes.
wan pikin dagu = a small dog = een kleine hond.
wan bigi dagu = a big dog = een grote hond.
wan stratidagu - a street dog - een straathond.
Bigidagu nn, syn Bigifisi = prominent person = prominent persoon.
Bigidagu (Bigidagoe) - stage name of rapper Danzel Silos - artiestennaam van rapper Danzel Silos.
Yani na wan bigidagu - Yani is a Bigidagu - Yani is een Bigidagu.
insult, offense:
1. yu dagu! = son of a bitch! = jij klootzak!
2. yu motyodagu! = bitch! = teef!
Odo:
Dagu abi fo futu, ma a no e waka fo pasi wantron.
= The dog has four legs, but he cannot walk on four paths at once
= De hond heeft vier poten, maar hij kan niet op vier paden tegelijk lopen.
Dagu abi furu masra, ma a e sribi nanga angri.
= The dog has many owners, but sleeps on an empty stomach.
= De hond heeft vele meesters, maar het slaapt met een lege maag.
Dyonpo-ati fu sabaku meki a no e fatu.
= The fear of the sabaku prevents him from getting fat.
= Door angstigheid van de sabaku wordt het niet vet.
Dede no abi pardon.
= Death is merciless.
= De dood is genadeloos.
Draydray fu krabu meki a no abi ede.
= The crab's hesitation has resulted in it having no head.
= Door de aarzeling van de krab heeft hij nu geen kop.
Drey-watra nanga bradi fu kriki, meki anyumara tron warapa futuboy
= Due to the dryness and width of the creek, the anyumara has become the futuboy of the warapa.
= Door droogte en breedte van de kreek is de anyumara, de futuboy van de warapa is geworden.
dagubal = bad = slecht.
dagubaldansi nn = bad dance = slechte dans.
dagublati nn = vegetable type = groentensoort.
Fa fu taki "dagublati" na ini Sranantongo.
How to pronounce "dagublati" in Sranantongo.
Hoe "dagublati" uit te spreken in het Sranantongo.
go broko dagublati - to go pick dagublat - dagublat gaan plukken.
go piki dagublati = to collect dagublat = dagublat gaan verzamelen.
bori dagublati - to prepare dagublat - dagublat klaarmaken.
nyan dagublati - to eat dagublat - dagublat eten.
dagu-kka nn = dog poop = hondenpoep.
Fa fu taki "dagu-kka" na ini Sranantongo.
How to pronounce "dagu-kka" in Sranantongo.
Hoe "dagu-kka" uit te spreken in het Sranantongo.
de fu naki dagu - to be in abundance - in overvloed zijn.
tnapu na ini dagu-kka - to step in dog poop - in hondenpoep trappen.
si wan dagu-kka - to see a dog poop - een hondenpoep zien.
puru dagu-kka - to clean up dog poop - hondenpoep opruimen.
waka wan dagu - to walk a dog - een hond uitlaten.
koyri wan dagu - to walk a dog - een hond uitlaten.
wan lowedagu - a runaway dog - een weggelopen hond.
wan piriskin dagu - a dog with skin diseases - een hond met huidziektes.
wan stratidagu - a street dog - een straathond.
daguloso 1. nn = dog louse = hondeluis.
Fa fu taki "daguloso" na ini Sranantongo.
How to pronounce "daguloso" in Sranantongo.
Hoe "daguloso" uit te spreken in het Sranantongo.
daguloso 2. nn = dog biting louse = hondevachtluis.
Fa fu taki "daguloso" na ini Sranantongo.
How to pronounce "daguloso" in Sranantongo.
Hoe "daguloso" uit te spreken in het Sranantongo.
dagumeti nn. ✓
EN: dog meat.
NL: hondenvlees.
FR: viande de chien.
ES: carne de perro.
HH: canis lupus familiaris.
RL: wolves, coyotes, jackals and foxes.
SR: Yu e nyan dagumeti?
EN: Do you eat dog meat?
NL: Eet je hondenvlees?
FR: Est-ce que tu manges de la viande de chien?
ES: ¿Comes carne de perro?
dagu-oso nn = dog house = hondenhok.
dagwe nn; sin gadosneki, papasneki, fodu = boa constrictor, tapijtslang = boa constrictor.
Fa fu taki "dagwe" na ini Sranantongo.
How to pronounce "dagwe" in Sranantongo.
Hoe "dagwe" uit te spreken in het Sranantongo.
daki nn = roof = dak.
tapu a daki = on the roof = op het dak.
Suma de tapu a daki? = who is on the roof? = wie is op het dak?
Trowe ston na tapu a daki = throwing stones on the roof = stenen gooien op het dak.
Yani no abi daki na loktu fu en ede = Jan has no roof over his head = Jan heeft geen dak boven zijn hoofd.
daki ranki = the roof edge = de dakrand.
dakigotro = gutter = dakgoot.
afudaki = one sided-roof shelter = afdak.
ondrodaki = shelter = onderdak.
otodaki, sin wagidaki = car roof = autodak = toit de voiture.
dala 1. nn = old: coin or banknote of two guilders and fifty cents = oud: muntstuk of bankbiljet van twee gulden en vijftig cent, dollar.
dala 2. nn = new: Surinamese currency = nieuw: Surinaamse munteenheid, valuta, betaalmiddel.
SR: A e kostu wan dala.
NL: Het kost één dollar.
dala 3. vb = to snitch; to betray = klikken, verklikken, verraden.
dalaman nn = snitcher; betrayer, traitor, Judas = klikker, verklikker, klikspaan, verrader.
dalaskowtu nn = undercover police, tipster = undercover politie, tipgever, verklikker.
Damsko nn = Amsterdam = Amsterdam.
Yani e go na Damsko = Yani goes to Amsterdam = Yani gaat naar Amsterdam.
Mi e tan na Damsko = i live in amsterdam = ik woon in Amsterdam.
dan 1. cj (conjunction) = then = dan.
Nyan, te yu kba, dan yu kon = eat, when you finish, then you come = eet, als je klaar bent, dan kom je.
Wakti te a alen psa, dan yu go = wait when the rain is over then you go = wacht als de regen is voorbij, dan ga je.
dan 2. nn = = dam, dijk.
dan 3. nn = street = straat.
dangra 1. vb = make things difficult = dwars zitten, moeilijk maken.
dangra 2. adj = difficult, complicated = ingewikkeld, moeilijk.
danki, sin: tangi, grantangi = thanks = bedank.
danki fu yu! = thank you! = dank u!
SR: Grantangi fu yu!
EN: Thank you very much!
NL: Dank u wel!, hartelijk dank!, dank je wel!
FR: Merci beaucoup!
ES: ¡Muchas gracias!
dankidanki sin: tangitangi = please = alstublieft, met beleefdheid iets vragen.
danpu 1. vb, sin tingi = to stink = stinken.
A kamra e danpu = the room stinks = de kamer stinkt.
A boy Yani e danpu yere! = That boy Yani stinks, you know! = die jongen Yani stikt hoor!
danpu 2. nn = unpleasant odor, stinking smell = vieze geur, onaangename geur, stinkende geur.
danpu 3. nn = steam, vapor = stoom, damp.
danpu 4. vb = to vapor, to steam = dampen.
A ketre e danpu = the boiler steams = de ketel stoomt.
dansi 1. vb - to dance - dansen.
Sofi e dansi - Sofi dances - Sofi danst.
go dansi - to go to dance - gaan dansen.
waka dansi - going around dancing - lopen te dansen, dansend rondgaan.
dansi 2. nn = dance party = danspartij.
gi dansi - to organize dance parties - danspartijen organiseren.
gi wan dansi - to organize a dance party - een danspartij organiseren.
go na dansi - go to dances - naar danspartijen gaan.
go na wan dansi - go to a dance - naar een danspartij gaan.
hori dansi - to organize dance parties - danspartijen organiseren.
hori wan dansi - to organize a dance party - een danspartij organiseren.
orga dansi = to organize a dance party = danspartij organiseren.
wan bigi dansi - a big dance party - een groot danspartij.
Yani e gi wan dansi - Yani is organizing a dance party - Yani organiseert een danspartij.
dansiman nn = dancer = danser.
Yani na wan dansiman = Yani is a dancer = Yani is een danser.
dansi-oso nn = dancing hall = danszaal.
dati demonstrative pn, aanwijz vnw = that = die, dat.
teki dati! = take that! = neem die!
dati-ede voegwoord, sin datimeki - therefore, that is why - daarom.
dati-ede mi no e kon dya - That's why I don't come here - daarom kom ik hier niet.
datimeki - that is why - daarom.
Datimeki mi no e kon dya = that's why i don't come here = daarom kom ik niet hier.
datisey = that side = die kant.
Yu musu go datisey = je moet die kant op gaan = you must to go that way.
datra nn = medical doctor = arts, dokter, medicus.
Yani na wan datra = Yani is a doctor = Yani is een arts.
go na datra = to go to the doctor = naar de dokter gaan.
datradresi nn = prescription drug = receptgeneesmiddel, medicijn voorgeschreven door een arts.
datra-oso nn = hospital = hospitaal, ziekenhuis.
ddon na datra-oso = to be in the hospital = in het ziekenhuis liggen.
Yani ddon na datra-oso = Yani is in the hospital = Yani ligt in het ziekenhuis.
powli nn = poly clinic = kliniek, polikliniek.
datrasiki nn, ant yeyesiki - medical disease, medical illness - medische ziekte.
datrayepi nn.
EN: health care.
NL: gezondheidszorg.
FR: soins de santé.
ES: cuidado de la salud.
ddon vb - to lie - liggen.
Yani ddon tapu a bedi - Yani is lying on the bed - Yani ligt op het bed.
Sofi e go ddon - Sofi is going to lie down - Sofi gaat liggen.
go ddon - to go to lie down - gaan liggen.
go ddon - to go to bed - naar bed gaan.
go ddon - to go to sleep - gaan slapen.
go ddon sribi - to go to sleep - gaan slapen.
Pe yu o ddon? - where will you sleep? - waar ga je slapen?
Pe a pikin ddon? - where is the child lying down? - waar ligt het kind?
SR: ddon watra (gi en).
EN: to wait and keep an eye on.
NL: wachten en in de gaten houden; loeren.
FR: attendre et surveiller.
ES: esperar y vigilar.
de vb - to be - zijn.
EN: to be.
NL: zijn.
FR: être.
ES: ser.
SR: Mi de dya.
EN: I am here.
NL: Ik ben hier.
FR: Je suis là.
ES: Estoy aquí.
Yani de dya tu - Yani is also here - Yani is ook here.
Ala den uma de dya tu - all the ladies are here too - al de dames zijn ook hier.
un de dya tu - we are also here - wij zijn ook hier.
de na abrasey - be on the other side - aan de overkant zijn.
de na ay - to be awake - wakker zijn; to be alert - alert zijn, waakzaam zijn.
de na baka - to be behind - achter zijn.
de na fesi - to be ahead - voor zijn, voorsprong hebben.
de na en futu - to menstruate - menstrueren.
de na datra-oso - be in the hospital - in het ziekenhuis zijn.
de na doro - to be outside - buiten zijn.
de na kerki - be in the church - in de kerk zijn.
de na libi - to be alive - in leven zijn.
de na pasi - to be on the way - onderweg zijn.
de na sikibedi - to be on sickbed - op ziekbed zijn.
de na skoro - be at school - op school zijn.
de na strafu - to be in jail/prison - in de gevangenis zijn.
de na strati - to be on the street - op straat zijn.
de na wwoyo - be on the market - onder de markt zijn.
de na wroko - be at work - op het werk zijn.
de nanga krin-ay - to be sober - nuchter zijn.
de skowtu = to be a police officer = politieagent zijn.
de na srudati = to be in military service = in militaire dienst zijn.
de spiyon = to be a spy = spion zijn.
Yani de wan spiyon = Yani is a spy = Yani is een spion.
de wan fufuruman = to be a thief = een dief zijn.
dede 1. vb, ant libi - to die - doodgaan, sterven.
sin: lasi libi.
Mi gran-ppa e dede = my grandfather dies = mijn grootvader sterft.
a ten dati dede kba = het is verleden tijd = die tijd ligt al achter ons.
dede na watra = to drown = verdrinken.
Wan pikin dede na watra = a child has drowned = een kind is verdonken.
kori dede = pretend to be dead = doen alsof dood zijn.
SR: Wi e deded dya.
EN: We are dying here!
NL: Wij gaan hier dood!
FR: Nous sommes en train de mourir ici!
ES: ¡Nos estamos muriendo aquí!
dede 2. nn = the death = de dood.
dede 3. nn = deceased, corpse = lijk, gestorvene.
dede 4. adj ant libilibi - to die - dood.
wan dede dagu = a dead dog = een dode hond.
dede 5. nn = a death = sterfgeval.
wan dede de na ini a famiri = there is a death in the family = een sterfgeval is in de familie.
dede 6. adj = blunt = bot, stomp, niet scherp.
A nefi fu Yani dede = Yani's knife is blunt = het mes van Yani is bot.
dede 7. adj = paralyzed = verlamd.
dede 8. adj = it is boring = saai.
dedebonyo nn. ✓
EN: skeleton.
NL: geraamte, skelete, dood bot.
FR: squelette.
ES: esqueleto.
dede-ede nn; sin: edekrabasi.
EN: a skull.
NL: een doodshoofd; eenschedel.
FR: un crâne.
ES: un cráneo; una calavera.
dede-oso nn - condolence - dodenwaken, rouwbeklag.
dede-oso - vigils held for the dead before burial and are often accompanied by festivities -
waken die bij doden worden gehouden voor de begrafenis en vaak met feestelijkheden gepaard gaan.
dedeskin nn = corpse, carcass = lijk, kadaver.
dedewagi nn = hearse = lijkwagen.
degedege vb.
EN: to falter.
NL: wankelen.
FR: faiblir.
ES: vacilar.
SR: A tafra e degedege.
EN: The table is wobbly.
NL: De tafel wankelt.
FR: La table est bancale.
ES: La mesa está tambaleándose.
delegasiya nn = delegation = delegatie.
dementi nn; sin: kensi.
EN: dement.
NL: dement.
FR: démence.
ES: demencia.
den 1. ppn 3rd person plural.
EN: they.
NL: zij, ze.
FR: ils, elles.
ES: ellos, ellas.
SR: Den e kon.
EN: They are coming.
NL: Ze komen eraan.
FR: Ils arrivent.
ES: Ellos estan viniendo.
SR: pe den de?
EN: where are they?
NL: waar zijn ze?
FR: Où sont-ils?
ES: ¿Dónde están?
SR: Den gwe.
EN: They have gone.
NL: Ze zijn weg.
FR: Ils sont partis.
ES: Ellos se han ido.
den 2. bezittelijke vnw 3rd p plural = their = hun.
den 3. article def plural = the = bepaald lidwoord mv de.
EN: the, article def plural.
NL: de, bepaald lidwoord mv.
FR: le, article défini pluriel.
ES: el, artículo definido plural.
SR: Den boy e gwe.
EN: The boys are going away.
NL: De jongens gaan weg.
FR: Les garçons partent.
ES: Los chicos se van.
SR: pe den sturu de?
EN: where are the chairs?
NL: waar zijn de stoelen?
FR: Où sont les chaises?
ES: ¿Dónde están las sillas?
denki vb = to think = denken.
Suku fu sabi a dipi fu denki = explore the world of imagination = verken de wereld van de verbeelding.
derbi nn = a derby = een derby, wedstrijd tussen 2 clubs uit dezelfde stad of regio.
A derbi fu Man United nanga Man City = the derby between Man United and Man City = de derbie tussen Man United en Man City.
desko nn = discrimination = discriminatie.
desko vb - to discriminate - discrimineren.
Son sma lobi desko sma - some people like to discriminate against people - sommige mensen houden ervan om mensen te discrimineren.
dey nn = day = dag.
na a dey dati = at that day = op die dag.
Na a dey dati Yani e kon = on that day Yani comes = op die dag komt Yani.
Sortu dey na tide? = What day is today? = welke dag is het vandaag?
Tide na satra! = Today is saterday! = vandaag is zaterdag!
Den pisi fu a dey = the parts of the day = de delen van de dag.
Wan pisi fu a dey = a part of the day = een deel van de dag.
musudey = voor zonsopgang.
mmanten = morning = ’s morgens.
mindridey = mmiddag.
brekten = ongeveer 1 uur ’s middags.
bakadina = namiddag, 's middags.
mofoneti = vooravand.
mindrineti = middernacht.
deyten = overdag.
neti = ’s avonds
neti = nacht.
te neti = ’s nachts
deynen - day names - dagnamen.
deyta nn = data = gegevens = donnés.
Moro deyta = more data = meer gegevens = plus de données.
deyten nn - during the day - overdag
di 1. adv.
EN: when, while.
NL: toen, terwijl.
FR: quand, alors que.
ES: cuando, mientras.
SR: Di mi ben e sribi.
EN: When i slept; when i was sleeping.
NL: Toen ik sliep; toen ik aan het slapen was.
FR: Quand je dormais.
ES: Cuando dormí; Cuando estaba durmiendo.
SR: Di Yani ben e wasi.
EN: While Yani was showering.
NL: Terwijl Yani douchte.
FR: Pendant que Yani prenait sa douche.
ES: Mientras Yani se duchaba.
di 2. adv.
EN: When, at that time.
NL: Toen, in die tijd.
FR: quand, à ce moment-là.
ES: cuando, En ese tiempo.
SR: Di mi ben go bay brede, a no ben de moro.
EN: When I went to buy bread, there wasn't any left.
NL: Toen ik brood ging kopen, was er niet meer.
FR: Quand je suis allé acheter du pain, il n'en restait plus.
ES: Cuando fui a comprar pan, no quedaba.
di 3. pnr (pronom relatif).
EN: who.
NL: die.
FR: qui.
ES: que.
SR: En di e dopu.
EN: He who baptizes.
NL: Hij, die doopt.
FR: Celui qui baptise.
ES: El que bautiza.
SR: Den di fufuru mi baysigri.
EN: Those who have stolen my bike.
NL: Zij die mijn fiets hebben gestolen.
FR: Ceux qui ont volé mon vélo.
ES: Los que me robaron la bicicleta.
di 4. cjt (conjunction; voegwoord); fu di.
EN: because.
NL: omdat.
FR: parce que.
ES: porque.
SR: Fu di mi gwe, yu srefi gwe tu.
EN: Because I have left, you have left too.
NL: Omdat ik weg ben gegaan, ben jij ook weggegaan.
FR: Parce que je suis parti, tu es parti aussi.
ES: Porque yo me fui, tú también te fuiste.
SR: Yani teki wan apra tu, fu di Sofi teki wan.
EN: Yani also took an apple, because Sofi took one.
NL: Yani heeft ook een appel genomen, omdat Sofi één heeft genomen.
FR: Yani a également pris une pomme, parce que Sofi en a pris une.
ES: Yani también cogió una manzana, porque Sofi cogió una.
diyaspora nn = diaspora = de diaspora, verspreiding van een volk of groepering.
a diyaspora fu den Srananman = the diaspora of the Surinamese = de diaspora van de Surinamers.
diyaworon nn.
EN: medical condition, painful skin ulcer, caused by larva under the skin.
NL: medische aandoening, pijnlijke huidzweer, door larve onder de huid.
FR: état de santé, ulcère cutané douloureux, causé par une larve sous la peau.
ES: condición médica, ulcera cutánea dolorosa, causada por larvas debajo de la piel.
difrenti adj - different - verschillende.
difrenti fasi - different way - verschillende manier.
difrenti ten - different times - verschillende tijden.
difrenti buku - different books - verschillende boken.
Yani bay difrenti sani - Yani bought several things - Yani heeft verschillende dingen gekocht.
diki 1. vb = to dig = graven.
diki tyari gwe - take with you - meenemen.
diki 2. vb = to interfere in = bemoeien.
You e diki na ini mi tori = you're interfering in my business = je bemoeit je met mijn zaken.
No diki na ini en tori = don't interfere in his business = bemoei je niet met zijn zaken.
dinari nn, sin knekti = servant = dienaar, knecht.
dineti - tonight - vannacht.
Dineti me e go waka pikinso - tonight I'm going to walk a bit - vannacht ga ik een beetje lopen.
dineti wan fesa de dyaso - There is a party here tonight - vannacht is er een feest hierzo.
Pe you e go dineti? - where are you going tonight? - waar ga je vannacht?
dini vb - to serve - dienen.
Yani e dini Gado - Yani serves God - Yani dient God.
Suma e dini didibri? - who serves the devil - wie dient de duivel.
dipi - deep - diep.
A liba disi dipi = This river is deep. = Deze rivier is diep.
Sofi diki wan dipi olo = Sofi has dug a deep hole. = Sofi heeft een diepe gat gegraven.
Disi na wan dipi kriki - this one is a deep creek - deze is een diepe kreek.
A liba dya dipi tu - the river here is deep - de rivier hier is diep.
diri adj, ant bunkopu - expensive - duur.
wan diri linga - an expensive ring - een dure ring.
ala sani kon diri - everything has become more expensive - alles is duurder geworden.
Yani lobi bay dirisani - Yani likes to buy expensive things - Yani houdt ervan om dure spullen te kopen.
disi - this - deze.
a oso disi na mi oso - this house is my house - dit huis is mijn huis.
disi na mi oto - this is my car - deze is mijn auto.
Teki disi! - take this! - neem deze!
Teki disi wan! - take this one! - neem deze!
Dobru 1. nn - pseudonym of Robin Ewald Raveles - pseudoniem van Robin Ewald Raveles.
Dobru na wan skrifiman - Dobru is a writer - Dobru is een schrijver.
dobru 2. adj - double - dubbel.
Maya e du dobru wroko - Maya does double work - Maya doet dubbel werk.
dobru 3. vb - to redouble - verdubbelen.
Yani dobru a moni - Yani has doubled the salary - Yani heeft de salaris verdubbeld.
dobru 4. adj - muscular - gespierd.
Yani skin dobru - Yani's body is mascular - Yani's lichaam is gespierd.
dobru 5. adj - strong - sterk.
Yani na wan dobru kel - Yani is a strong guy - Yani is een sterke kerel.
domri nn
EN: pastor.
NL: dominee.
FR: pasteur.
ES: un pastor.
domrikrosi nn
EN: traditional costume of a pastor.
NL: klederdracht van een dominee.
FR: costume traditionnel d'un pasteur.
domri-wroko nn
EN: the work of a pastor.
NL: het werk van een dominee.
FR: le travail d'un pasteur.
ES: El trabajo de un pastor.
domru vb
EN: to wrap.
NL: wikkelen.
FR: envelopper.
ES: envolver.
don adj, ant koni - stupid - dom.
Yani no sabi 1+1, a don! - Yani doesn't know 1+1, he is stupid! - Yani weet 1+1 niet, hij is dom!
wan don boy nanga wan koniwan a no a srefi - a stupid boy and a smart boy are not the same - een domme jongen en een slimme jongen zijn niet hetzelfde.
donfasi nn.
EN: stupidity, folly.
NL: domheid.
FR: stupidité.
ES: estupidez.
SR: Komoto dya nanga yu donfasi!
EN: Get out of here with your stupidity!
NL: Ga vanhier weg met je domheid!
FR: Dégage avec ta stupidité!
ES: ¡Lárgate de aquí con tu estupidez!
SR: En donfasi sa meki a lasi gwe.
EN: His stupidity will make him disappear.
NL: Zijn domheid zal hem doen verdwijnen.
FR: Sa stupidité le fera disparaître.
ES: Su estupidez hará que desaparezca.
doni nn = ten cent coin = tien cent munt.
wan doni na moni = a ten cent coin is money = een munt van tien cent is geld.
donkaw nn = fool, madman = domoor, dommerik.
donman nn = a fool = domoor, domkop.
dopa nn. = drug = drugs.
dopi nn - the percussion cap - het slaghoedje.
dopi nn = a cap = dopje.
dopu 1. vb = to baptize = dopen.
mi dopu tu leysi - I have been baptized twice - ik ben twee keren gedoopt.
tamara den o dopu den pikin - tomorrow they will baptize the children - morgen zullen ze de kinderen dopen.
Ala pikin musu dopou - all children must be baptized - alle kinderen moeten gedoopt worden.
dopu 2. = to take into use = in gebruik nemen.
dopu 3. nn = the baptism = de doop.
dopuman nn, en di e dopu.
EN: the baptist, he who baptizes.
NL: een doper. hij, die doopt.
FR: le baptiste, celui qui baptise.
ES: el bautista, el que bautiza.
dordo nn, sin akubagengen pisipatu pow = chamber pot, potty = po, kamerpot, nachtspiegel, pispot.
A dordo furu = the potty is full = de po is vol.
Pe a dordo de? = where is the potty? = waar is de po?
Yani bay wan nyun dordo = Yani has bought a new potty = Yani heeft een nieuwe po gekocht.
doro 1. nn - door - deur.
bakadoro - back door - achterdeur.
fesidoro - front door - voordeur.
mindridoro - middle door - middendeur.
mofodoro - entrance yard - ingang erf.
go na doro - to go out - naar buiten gaan; op stap gaan.
doro 2. vb - to arrive - aankomen, arriveren.
go doro - to continue - verder gaan.
go na doro - to go out - naar buiten gaan; op stap gaan.
hori doro - to persevere - volhouden, volharden.
waka doro - to move on - doorlopen, vooruitbewegen.
doro-ay nn - underestimation - onderschatting.
doro wan sma nanga ay - to underestimate someone - iemand onderschatten.
tyari doro-ay na wan sma - to underestimate someone - iemand onderschatten.
dorosey nn - outside - buiten, buitenkant.
doroseykondre nn.
EN: abroad.
NL: buitenland.
FR: à l'étranger.
ES: en el extranjero.
SR: Maya e go na doroseykondre.
EN: Maya goes abroad. Maya is going abroad.
NL: Maya gaat naar het buitenland.
FR: Maya part à l'étranger.
ES: Maya viaja al extranjero.
doroseyman nn - foreigner - buitenlander.
doroseysma nn - foreigners - buitenlanders.
dosen nn - a dozen - een dozijn.
wan dosen = one dozen = een dozijn.
dosu 1. nn.
EN: a box.
NL: een doos.
FR: une boîte.
ES: una caja.
Dosu 2. nn.
EN: who is born after twins.
NL: wie geboren is na een tweeling.
FR: Qui est né après des jumeaux.
ES: Quien nació después de gemelos.
SR: Maya na wan Dosu.
EN: Maya is a Dosu.
NL: Maya is een Dosu.
FR: Maya est une Dosu.
ES: Maya es una Dosu.
doti 1. nn, sin - soil - aarde, grond.
gi a aprabon doti - put some soil for the appel tree - doe wat aarde voor de appelboom.
Me gi den tomati doti - I am giving the tomatoes some soil - ik geef de tomaten wat aarde.
doti 2. nn, sin dyari, prasi, gron - land, ground, yard, lot - erf, grond, land, kavel.
wan pisi doti - a piece of land - een stuk grond.
bay wan pisi doti - to buy a piece of land - een stuk grond kopen.
Yani bay wan pisi doti - Yani has bought a piece of land - Yani heeft een stuk grond gekocht.
Lanti e seri doti - The state sells pieces of land - De staat verkoopt stukken grond.
doti 3. nn, sin - trash, garbage, rubbish - afval, vuil, vuilnis.
Trowe a doti na ini a dotibaki - throw the garbage in the garbage bin - gooi het vuil in de vuilnisbak.
Yani go trowe a doti - Yani went to throw away the trash - Yani is het vuil gaan weggooien.
doti-ipi nn - garbage dumps - vuilnisbelt.
dotiwagi nn - garbage truck - vuilniswagen.
a dotiwagi e kon - the garbage truck is coming - de vuilniswagen komt eraan.
wan dotiwagi doro - a garbage tuck is arrived - een vuilniswagen is gearriveerd.
pe a dotiwagi de? - where is the garbage tuck? - waar is de vuilniswagen?
dotiwagiman nn - garbage man, garbage collector - vuilnisman.
a dotiwagiman e gwe - the garbage man is going away - de vuilnisman gaat weg.
pe a dotiwagiman de? - where is the garbage collector? - waar is de vuilnisman?
omeni dotiwagiman de drape? - how many garbage collectors are there? - hoeveel vuilnismannen zijn daar?
dow nn - the dew - de dauw.
dow e fadon na bakasey - dew falls at the back - dauw valt aan de achterkant. bungi - fog - mist.
dowdropu nn - dewdrop - dauwdruppel.
dow-watra nn - the dew water - de dauwwater.
doyn nn, sin bigidoyn = thumb = duim.
beri doyn gi = to keep your fingers crossed = duimen voor.
beri doyn gi wan sma = to keep your fingers crossed for someone = duimen voor ienabd.
drape adv.
EN: there.
NL: daar.
FR: là.
ES: allá.
Yani de drape = Yani is there = Yani is daar.
drape na ini = therein = daarin.
drape na ondro = thereunder = daaronder.
drape na sey = beside, nearby = daarnaast.
drape na baka = there behind = daar achter.
datisey = thereto = daarheen, die kant op.
dray 1. vb - to turn - draaien.
dray yu fesi - to turn your face - gezicht omdraaien.
dray 2. vb - to delay - dralen.
dray 3. vb - to turn back - omkeren.
dray baka - to turn back - terugdraaien.
dray baka gi - to turn your back on something - iets de rug toekeren.
dray bere - to die - doodgaan.
dray go baka - to go back - teruggaan.
dray gwe - to go back away - terugweggaan.
dray gwe baka - to go away again - weer terug weggaan.
dray kon baka - to come back - terugkomen.
dray libi - to live differently - leven veranderen, anders gaan leven.
dray lontu - to turn something around - omkeren.
dray luku - to turn around and look - omdraaien en kijken.
dray poku - to play music - muziek afdraaien.
dray skrufu - to turn the screws - de schroeven draaien.
dray taki - to change the topic - het onderwerp veranderen.
dray tapu - to close - dicht draaien.
dray tapu - to put something upside down - iets op zijn kop liggen.
dray tongo - talk with a different accent - met andere accent praten.
dray tori - to change the story - het verhaal veranderen.
wan skrufudry - a screwdriver - een schroevendraaier.
dray wan sma ede - to confuse someone - iemand in de war brengen.
dresi nn - medicine - medicijn.
Yani go bay dresi - Yani went to buy - Yani is medicijn gaan kopen.
Sofi e dringi dresi - Sofi takes medicine - Sofi neemt medicijnen.
drey - dry - droog.
drey-ay nn - boldness - brutaliteit, vrijpostigheid.
abi drey-ay - to be bold - brutaal zijn, vrijpostig zijn.
dreyfisi nn.
EN: dried fish.
NL: droge vis.
FR: poisson séché.
ES: pescado seco.
RL: sowtufisi; waranfisi.
dreygi vb.
EN: to bully.
NL: pesten.
FR: intimider.
ES: intimidar.
SR: bari dreygi.
EN: to boo.
NL: uitjouwen, boe roepen.
FR: huer.
ES: abuchear.
SR: dreygi wan sma.
EN: to bully someone.
NL: imand pesten.
FR: intimider quelqu'un.
ES: intimidar a alguien.
dreygiman vb.
EN: a bully, an intimidator.
NL: een pester, een pestkop.
FR: un tyran.
ES: un matón.
dreyginen nn; sin: ogrinen, kosinen.
EN: bullying name.
NL: scheldnaam, schimpnaam, spotnaam.
FR: nom d'intimidation.
ES: nombre de acoso.
SR: San na en ogrinen?
EN: What is his bullying name?
NL: Wat is zijn pestnaam?
FR: Quel est son nom d'intimidation?
ES: ¿Cuál es su nombre de bullying?
SR: No kari en na en ogrinen?
EN: Don't call him by his bullying name?
NL: Noemt hem niet bij zijn pestnaam?
FR: Ne l'appelez pas par son nom d'intimidation?
ES: ¿No lo llames por su nombre de acoso?
drey-kkronto nn.
EN: dried coconut.
NL: droge kokosnoot.
FR: noix de coco séchée.
ES: coco seco.
SR: Omeni yu e seri wan drey-kkronto?
EN: How much do you sell a dried coconut for?
NL: Voor hoeveel verkoop je een gedroogde kokosnoot?
FR: À quel prix vendez-vous une noix de coco séchée?
ES: ¿A cuánto vendes un coco seco?
drey-neki nn.
EN: a dry throat, thirst.
NL: een droge keel, dorst.
FR: une gorge sèche, soif.
ES: garganta seca, sed.
SR: abi drey-neki.
EN: to be thirsty.
NL: dorst hebben.
FR: avoir soif.
ES: tener sed.
dreysabana nn.
EN: a desert.
NL: een woestijn.
FR: un désert.
ES: un desierto.
SR: ini a dreysabana.
EN: in the desert.
NL: in de woestijn.
FR: dans le désert.
ES: en el desierto.
SR: Yana waka psa na ini a dreysabana.
EN: Yani has walked through the desert.
NL: Yani heeft door de woestijn gelopen.
FR: Yani a traversé le désert à pied.
ES: Yani ha caminado por el desierto.
dreyten nn - dry season - drogetijd.
a bigi dreiten = de grote drogetijd.
a pikin dreiten = de kleine drogetijd.
Now na dreyten un de - now we are in the dry season - nu zijn wij in de droge tijd.
Te dreyten a presi e faya - when it is dry season, it gets warm - wanneer het droge tijd is, wordt het warm.
dreywatra 1. nn = very low tide. = heel erg laagwater = marée très basse. = marea muy baja.
dreywatra 2. nn = thirst = dorst = soif = sed.
drey-wwiri nn.
EN: a dry leaf.
NL: een droog blad.
FR: une feuille sèche.
ES: una hoja seca.
dri nr - three - drie.
dri brede - three breads - drie broden.
dri fisi - three fish - drie vissen.
Yani e bay dri apra - Yani buys three apples - Yani koopt drie appels.
dribi vb - to float - drijven.
dribi tapu a watra - to float on the water - op het water drijven.
san e dribi drape? - what floats there? - wat drijft daar?
dribi gwe - drift away - wegdrijven.
drifutu nn.
EN: tripod.
NL: driepoot, sin: drievoet.
FR: le trépied.
ES: el trípode.
dringi vb - to drink - drinken.
dringi watra - to drink water - water drinken.
dringi biri - to drink beer - bier drinken.
dringi kofi - to drink coffee - coffie drinken.
dring merki - to drink milk - melk drinken.
dringi sopi - to drink alcohol - alcohol drinken.
Yani e dringi watra - Yani drinks water - Yani drnkt water.
Mmanten mi e dringi kofi - I drink coffee in the morning - Ik drink koffie in de ochtend.
dripi vb, sin skoyfi - to move, to move a bit - schuiven.
droypi nn, .
EN: drip, a std.
NL: druiper, een soa.
FR: goutte, une mst.
ES: goteo, una ets.
du 1. vb - to do - doen.
San Yani e du? - what is Yani doing? - wat doet Yani?
du wan sani - to do something - wat doen.
du ogri - to do evil - kwaad doen.
no du ogri - not to do evil - geen kwaad doen.
du oso-wroko - to do homework - huiswerk maken.
du bun - to do good - goed doen.
du pori sani - to do bad things - slechte dingen doen.
du bun sani - to do good things - goede dingen doen.
du weri-ede sani - do annoying things - vervelende dingen doen.
do pori sani - do nasty things - nare dingen doen.
du yu wroko - to do your job - je werk doen.
du wan lo sani - to do a lot of things - een heleboel dingen doen.
du law sani - do crazy things - gekke dingens doen.
du wroko - to do work - werk doen.
san yu e du? - what are you doing? - wat doe je?
san a e du? - what is he doing? - wat doet hij?
go du yu wroko - go do your job - ga je werk doen.
san den sma disi e du? - what are these people doing? - wat doen deze mensen?
du san yu wani - Do whatever you want - doe wat je wilt.
du san yu man! - do what you can! - doe wat je kan!
mi no man du alla - I can't do everything - ik kan niet alles doen.
du 2. vnw - interrogative pronoun to start a question - vragend voornaamwoord om een vraag te beginnen.
Du yu wani leysi a buku disi? - do you wan to read this book? - Wil je dit boek lezen.
du a pikin e nyan brede? - does the child eat bread? - eet het kind brood?
Du yu o nyan too? - are you going to eat too? - ga je ook eten?
du yu sabi a tori? - do you know the story? - ken je het verhaal?
Du Yani abi wan dala gi un? - Does Yani have a dollar for us? - heeft Yani een dollar voor ons?
Du den sabi? - do they know? - weten ze het?
duku 1. nn.
EN: a cloth.
NL: een doek.
FR: un tissu.
ES: un paño.
duku 2. nn; Sin: moni.
EN: money.
NL: geld.
FR: argent.
ES: dinero.
SR: Mi no abi duku.
EN: I have no money.
NL: Ik heb geen geld.
FR: Je n'ai pas d'argent.
ES: No tengo dinero.
SR: Omeni duku yu abi?
EN: How much money do you have?
NL: Hoeveel geld heb je?
FR: Combien d'argent as-tu?
ES: ¿Cuánto dinero tienes?
dusun tw - 1000, thousand - duizend.
wan dusun - one thousand - een duizend.
wan dusun apra - one thousand apples - een duizend appels.
dya adv.
EN: here.
NL: hier.
FR: ici.
ES: aquí.
SR: Gwe fu dya!
EN: Get away from here!
NL: Ga van hier weg!
FR: Éloignez-vous d'ici!
ES: ¡Sal de aquí!
SR: Tyari en kon dya!
EN: Bring it here!
NL: Breng het naar hiertoe!
FR: Amène-le ici!
ES: ¡Traelo aquí!
dyamanti nn.
EN: diamond.
NL: diamant.
FR: diamant.
ES: diamante.
SR: Omeni a dyamanti disi e kostu?
EN: How much does this diamond cost?
NL: Hoeveel kost deze diamant?
FR: Combien coûte ce diamant ?
ES: ¿Cuanto cuesta este diamante?
dyankro nn, sin: tingifowru.
EN: vulture; bird of prey that feeds on dead animals (carrion).
NL: aasgier; roofvogel die zich voedt met dode dieren (aas).
FR: vautour; oiseau de proie qui se nourrit d'animaux morts (charognes).
ES: buitre; ave rapaz que se alimenta de animales muertos (carroña).
SC: cathartidae.
dyari 1. nn - a plot of land - perceel.
bay wan dyari - to buy a plot of land - een perceel kopen.
suma abi a dyari - who owns the plot? - wie is eigenaar van het perceel?
wan bigi dyari - a large plot - een grote perceel.
Maya bay wan dyari - Maya has bought a plot of land - Maya heeft een perceel gekocht.
dyari 2. nn - garden - tuin.
de na ini a dyari - to be in the garden - in de tuin zijn.
Yani de na ini a dyari - Yani is in the garden - Yani is in the tuin.
dyariman nn - gardener - tuinman.
A dyariman e krin a dyari - the gardener cleans the garden - de tuinman maakt de tuin schoon.
dyarususturu nn - a special kind of chair - een speciale soort stoel.
Yani sdon tapu wan dyarususturu - Yani sits on a dyarususturu - Yani zirt op een dyarususturu.
Sofi e bay wan dyarususturu - Sofi buys a dyarususturu - Sofi koopt een dyarususturu.
dyaso 1. - right here! - kijk eens hier!, hierzo!
teki dyaso! - take here! - neem hier!
gi mi dyaso! - give here! - geef hier!
sdon dyaso! - sit right here! - zit hierzo!
dyaso 2. adv - over here - hierzo
luku dyaso - look over here - kijk hierzo
Yani de dyaso - Yani is over here - Yani is hierzo
dyodyo nn = old clothes = oude kleding.
dyogo nn - a one liter bottle - een fles van één liter.
dyogo nn - liter bottle of beer - liter fles bier.
dyonki nn - a drug addict - drugsverslaafde.
Yani na wan dyonki - Yani is a drug addict - Yani is een drugsverslaafde.
dyonko 1. nn - a joint - een jointje, een marihuana.
Maya e smoko wan dyonko - Maya is nodding - Maya rookt een joint.
Yani e smoko wan dyonko tu. - Yani is also smoking a joint - Yani rookt ook een joint?
dyonko 2. vb - to nods - knikkebollen, sluimeren.
Maya e dyonko - Maya is nodding - Maya is aan het knikkebollen.
Yani, yu e dyonko? - Yani, are you nodding? - Yani, ben je aan het knikkebollen?
dyonpo vb - to jump - springen.
A e dyonpo fu a broki.
EN: He jumps off the bridge.
NL: Hij springt van de brug.
FR: Il saute du pont.
ES: Él salta del puente.
A e dyonpo tapu a bedi.
EN: He is jumping on the bed.
NL: Hij springt op het bed.
FR: Il saute sur le lit.
ES: Él está saltando en la cama.
A e dyonpo tapu a tafra - He is jumping on the table - Yani springt op de tafel.
A e dyonpo tapu a sturu. Sofi dyonpo abra a sturu - Sofi has jumped over the chair - Sofi heeft over de stoel gesprongen.
Suma e dryonpo drape? - who is jumping there? - wie springt daar?
dyonpo sdon - take seats - gaan zitten.
dyonpo sdon na baka = spring achterin.
dyonpo sdon na baka en konpyutr - take seats behind his computer - gaan zitten achter zijn computer.
SR: dyonpo gwe.
EN: to jump away.
NL: wegspringen.
FR: sauter loin.
ES: saltar lejos.
SR: A todo dyonpo gwe.
EN: the frog has jumped away.
NL: De kikker is weggesprongen.
FR: La grenouille a sauté au loin.
ES: La rana ha saltado.
dyonpo-ati nn.
EN: nervousness.
NL: zenuwachtigheid.
FR: nervosité.
ES: nerviosismo.
OD: Dyonpo-ati fu sabaku meki a no e fatu.
EN: Because of its nervousness, the sabaku cannot get fat.
NL: Door zijn zenuwachtigheid kan de sabaku niet vet worden.
FR: En raison de sa nervosité, le sabaku ne peut pas grossir.
ES: Debido a su nerviosismo, el sabaku no puede engordar.
dyonpodyonpo vb - to jump back and forth - heen en weer springen.
a pikin e dyonpodyonpo - the child jumps back and forth - het kind springt heen en weer.
dyonpofutu nn.
EN: hopscotch.
NL: hinkelspel.
FR: marelle.
ES: rayuela.
SR: Sofi e prey dyonpofutu.
EN: Sofi plays hopscotch.
NL: Sofi speelt hinkelen.
FR: Sofi joue à la marelle.
ES: Sofi juega a la rayuela.
dyonpoman nn; sin todo, dyonpometi. - a frog - kikker, pad.
wan dyonpoman kon na ini a oso - a frog has entered the house - een kikker is het huis binnengekomen.
dri todo de na ini a emre - three frogs are in the bucket - drie kikkers zijn in de emmer.
pe a dyonpometi disi komopo? - where does this frog come from - waar komt deze kikker vandaan?
wan todo dyonpo abra Yani - a frog has jumped over Yani - een kikker is over Yani gesprongen.
wan dyonpometi de dya - a frog is here - een kikker is hier.
wan bigi dyonpoman - een grote kikker.
wan pikin dyonpoman - een kleine kikker.
wan grun todo - een groene kikker.
wan redi todo - een rode kikker.
dyonpometi nn; sin todo, dyonpoman. - a frog - kikker, pad.
dyonposaka nn.
EN: sack race, potato sack race.
NL: zaksprinegen, zaklopen.
FR: saut en sac, course en sac.
ES: salto de bolsa, carrera de sacos.
SR: Dean pikin e prey dyonposaka.
EN: The children are playing sack races.
NL: De kinderen spelen zaklopen.
FR: Les enfants jouent à des courses en sac.
ES: Los niños están jugando carreras de sacos.
dyonposiki nn.
EN: a contagious disease.
NL: een besmettelijke ziekte.
FR: une maladie contagieuse.
ES: una enfermedad contagiosa.
SR: Yani kisi wan dyonposiki.
EN: Yani has contracted a contagious disease.
NL: Yani heeft een besmettelijke ziekte opgelopen.
FR: Yani a contracté une maladie contagieuse.
ES: Yani ha contraído una enfermedad contagiosa.
dyonsro - right back, back soon - zo terug, straks, dadelijk .
te dyonsro - be right back, be back soon - tot straks, to zo.
dyonsro bw = soon = straks, dadelijk.
mi e kon dyonsro = i will be back soon = ik kom straks terug.
te dyonsro! - see you later!, see you soon! = tot straks, tot zo.
te di dyonsro! = see you soon!, see you right back! = tot snel!, tot zo direct!
dyote vb, sin bidrigi = to cheat, to deceive = bedriegen, bedonderen, oplichten.
dyote adj - deceptive, deceitful = bedrieglijk, misleidend, gemeen, onbetrouwbaar.
dyoteman nn, sin bidrigiman = cheater, deceiver = bedrieger, oplichter.
dyoynti nn, sin skrufu = joint = gewricht.
Mi kindidyoynti e hati mi = my knee joint is hurting me = mijn kniegewricht doet me pijn.
kindiskrufu = knee joint = kniegewricht.
dyugudyugu nn; sin opruru.
EN: unrest.
NL: onrust.
FR: troubles.
ES: disturbios.
dyuku 1 vb.
EN: to stub.
NL: steken.
FR: poignarder.
ES: apuñalar.
SR: Sutu wan sma nanga wan nefi.
EN: to stab someone with a knife.
NL: iemand steken met een mes.
FR: Poignarder quelqu'un avec un couteau.
ES: apuñalar a alguien con un cuchillo.
dyuku 2 vb.
EN: to be nicely dressed.
NL: mooi gekleed zijn.
FR: être bien habillé.
ES: Estar bien vestido.
SR: Mi ppa dyuku tide!
EN: My father is dressed nicely today!
NL: Mijn vader is vandaag mooi gekleed!
FR: Mon père est bien habillé aujourd'hui!
ES: ¡Mi padre está muy bien vestido hoy!
dyuku 3 vb.
EN: to brake hard.
NL: hard remmen.
FR: freiner fort.
ES: Frenar fuerte.
SR: Yani dyuku a rem fu no naki a pikin.
EN: Yani braked hard to avoid hitting the child.
NL: Yani remde hard om het kind niet te raken.
FR: Yani a freiné brusquement pour éviter de heurter l'enfant.
ES: Yani frenó bruscamente para no atropellar al niño.
dyukudyuku 1 vb.
EN: poke, stab repeatedly with the finger.
NL: porren, meerdere malen steken met de vinger.
FR: piquer, poignarder à plusieurs reprises avec le doigt.
ES: pinchar, apuñalar repetidamente con el dedo.
dyukudyuku 2 vb.
EN: stabbing multiple times with a knife.
NL: meerdere malen steken met een mes.
FR: poignarder à plusieurs reprises avec un couteau.
ES: apuñalándolo varias veces con un cuchillo.
SR: A fufuruman dyukudyuku a birman.
EN: The thief has stabbed the neighbor several times.
NL: De dief heeft de buurman meerdere keren gestoken.
FR: Le voleur a poignardé le voisin à plusieurs reprises.
ES: El ladrón ha apuñalado al vecino varias veces.
dyul nn = kind of game played outside = soort spel gespeeld buiten.
dyunta 1 vb.
EN: to collect.
NL: verzamelen.
FR: collecter.
ES: recolectar.
dyunta 2 nn.
EN: a job, a work.
NL: een werk, een baan.
FR: un travail, un boulot.
ES: un trabajo, una obra.
SR: Sofi e go na dyunta.
EN: Sofi is going to work.
NL: Sofi gaat naar het werk.
FR: Sofi va au travail.
ES: Sofi va al trabajo.